Rozmowa z dr nauk
medycznych ZOFIĄ FISCHER,
ordynatorem "Kliniki Promienista"
-
Jakie pytania pojawiają się najczęściej wraz z operacjami laparaskopowymi?
- Wraz z kultem ciała z regionu obu Ameryk przyszła do Polski moda
na zdrową, smukłą sylwetkę, gładką skórę
i na odsłanianie (szczególnie dotyczy to kobiet) wdzięcznych obszarów
ciała.
Często lęk przed operacją
związany jest z trwałym uszkodzeniem, brzydką blizną - pamiątką
i dowodem przebytego zabiegu. Operacje laparoskopowe zwykłemu śmiertelnikowi
kojarzą się z niewielkim urazem i szybkim powrotem do zdrowia, co
coraz częściej brane jest pod uwagę przy niepewnym rynku pracy.
Często więc pytanie dotyczące techniki zabiegu rozpoczynają się
od pytań o taką właśnie drogę operacji.
- Co trzeba wiedzieć o tego typu operacjach? W jakiego typu
schorzeniach preferowana jest metoda laparoskopowa? Dlaczego nie
jest to sposób realizacji wszelkich poczynań chirurgicznych
i ginekologicznych?
- Rzeczywiście, ostatnie lata przyniosły niezwykle dynamiczny rozwój
wideochirurgii. Coraz bardziej poszerzana zostaje liczba zabiegów,
które można wykonać metodą laparoskopową. W chirurgii - rozpoczynając
od diagnostyki i leczenia kamicy żółciowej, poprzez chirurgię laparoskopową
jelit, leczenie przepuklin aż do laparoskopowego leczenia otyłości.
W ginekologii
- od rozpoznawania i leczenia ciąży pozamacicznej, poprzez leczenie
guzów jajnika do usunięcia macicy, leczenia wysiłkowego nieotrzymania
moczu
i operacji laparoskopowych u kobiet ciężarnych. Aby zakwalifikować
pacjenta do zabiegu należy znać zalety, ale i ograniczenia techniki
operacyjnej. Odpowiednio dokonać wyboru czy podjąć metodę mało inwazyjną
lub dla dobra chorego zmienić metodę na operację klasyczną.
- Kiedy metoda ta jest przeciwwskazana?
- Kwalifikacja do zabiegu obejmuje nie tylko problem samego schorzenia,
które jest przyczyną operacji, ale również choroby towarzyszące,
jak na przykład niewydolność krążeniowo - oddechowa czy przebyty
ostatnio zawał mięśnia sercowego. Duża zmiana chorobowa w obrębie
jamy brzusznej, na przykład duża torbiel jajnika może być przyczyną
zdyskwalifikowania do tego rodzaju zabiegu. Nadal rola laparoskopii
w operacjach guzów jajnika jest kontrowersyjna. W przypadku zmian
podejrzanych o ich złośliwy charakter bezdyskusyjne jest przeprowadzenie
skutecznego i przede wszystkim bezpiecznego zabiegu. W niektórych
przypadkach świadomi możliwości niepowodzenia zabiegu, nie decydujemy
się na operację laparoskopową
- na przykład wtedy, gdy pacjent lub pacjentka byli już kilkakrotnie
operowani. Znaczna otyłość może też wymusić inną technikę operacyjną.
Dyskusyjne jest stosowanie laparoskopii w stanach zapalnych otrzewnej.
Coraz częściej jednak metoda laparoskopowa jest w tych przypadkach
wykonywana w charakterze diagnostyki i w miarę możliwości rozszerzona
o charakter zabiegowy.
- Jakie znaczenie ma laparoskopia diagnostyczna?
- Laparoskopia diagnostyczna jest jednym z najczęstszych wskazań
w tego rodzaju technice. Stosuje się ją wtedy, gdy do postawienia
pełnego rozpoznania konieczne jest obejrzenie narządów jamy brzusznej.
Szerokie zastosowanie tej metody występuje w rozpoznawaniu niepłodności,
endometriozie, przewlekłych bólach w miednicy mniejszej czy przy
podejrzeniu przewlekłego procesu zapalnego lub zmian w budowie macicy.
Coraz częściej stosuje się laparoskopię do diagnostyki stanów nagłych
jak ciąży pozamacicznej czy skrętu jajowodu czy jajnika.
- Na czym polega różnica metody laparoskopowe w porównaniu
z klasyczną techniką operacyjną?
- W operacjach laparoskopowych dostęp do narządów jamy brzusznej
uzyskuje się za pomocą 3 lub 4 niewielkich nacięć, nie dłuższych
niż 1-1,5 centymetra. Obraz operowanego pola, uzyskany za pomocą
kamery i światłowodu ogląda się na ekranie monitora, a wszystkie
czynności wykonuje się za pomocą specjalnych narzędzi, które stanowią
przedłużenie dłoni operatora, pozostających poza obszarem operowanym.
Wrażliwość palców chirurga zostaje zastąpiona ostrością i klarownością
oglądanego w powiększeniu pola operacyjnego.
- Czy wobec tego metoda laparoskopowa jest metodą zmniejszonego
ryzyka?
- ponad wszelką wątpliwość laparoskopia jest metodą operacyjną,
w wyniku której minimalny dostęp do operowanego narządu daje mniejsze
rany, mniejszy ból i krótszy czas powrotu do zdrowia. Okres hospitalizacji
zwykle wynos 2 dni (w Stanach Zjednoczonych pobyt w szpitalu jest
krótszy niż jedna doba),
a rekonwalescencja wynosi od 7 do 10 dni. Jednak laparoskopia na
pewno obciążona jest najmniejszym ryzykiem powstawania zrostów pooperacyjnych.
Nie należy jednak zapominać, że jak każdą technikę operacyjną należy
indywidualnie dobrać ją dla każdego pacjenta. Nieobojętne są również
umiejętności w operowaniu tą techniką oraz jakość sprzętu.
- "Operacje przez dziurkę od klucza" - to żartobliwe
określenie techniki ograniczającej dostęp do operowanej przestrzeni,
jednocześnie dają szybszy powrót do zdrowia. Czy zarezerwowałaby
je pani tylko do operacji laparoskopowych?
- W ginekologii i urologii metodą znacznie ograniczającą rekonwalescencję
poza metodą laparoskopową są operacje pochwowe. Ta droga pozwala
często na usunięcie macicy, poprawę statyki narządu płciowego, skuteczne
leczenie zaburzeń oddawania moczu u kobiet. Jej pozytywną stroną
jest również krótki okres hospitalizacji i rodzaj znieczulenia pozwalający
na zachowanie świadomości w trakcie operacji. Często ta technika
jest alternatywną dla operacji drogą klasyczną, na przykład w mięśniakach
macicy.