Rozmowa z dr nauk medycznych ZOFIĄ FISCHER,
ordynatorem "Kliniki Promienista"

- Jakie pytania pojawiają się najczęściej wraz z operacjami laparaskopowymi?
- Wraz z kultem ciała z regionu obu Ameryk przyszła do Polski moda na zdrową, smukłą sylwetkę, gładką skórę
i na odsłanianie (szczególnie dotyczy to kobiet) wdzięcznych obszarów ciała.

Często lęk przed operacją związany jest z trwałym uszkodzeniem, brzydką blizną - pamiątką i dowodem przebytego zabiegu. Operacje laparoskopowe zwykłemu śmiertelnikowi kojarzą się z niewielkim urazem i szybkim powrotem do zdrowia, co coraz częściej brane jest pod uwagę przy niepewnym rynku pracy. Często więc pytanie dotyczące techniki zabiegu rozpoczynają się od pytań o taką właśnie drogę operacji.

- Co trzeba wiedzieć o tego typu operacjach? W jakiego typu schorzeniach preferowana jest metoda laparoskopowa? Dlaczego nie jest to sposób realizacji wszelkich poczynań chirurgicznych
i ginekologicznych?

- Rzeczywiście, ostatnie lata przyniosły niezwykle dynamiczny rozwój wideochirurgii. Coraz bardziej poszerzana zostaje liczba zabiegów, które można wykonać metodą laparoskopową. W chirurgii - rozpoczynając od diagnostyki i leczenia kamicy żółciowej, poprzez chirurgię laparoskopową jelit, leczenie przepuklin aż do laparoskopowego leczenia otyłości. W ginekologii
- od rozpoznawania i leczenia ciąży pozamacicznej, poprzez leczenie guzów jajnika do usunięcia macicy, leczenia wysiłkowego nieotrzymania moczu
i operacji laparoskopowych u kobiet ciężarnych. Aby zakwalifikować pacjenta do zabiegu należy znać zalety, ale i ograniczenia techniki operacyjnej. Odpowiednio dokonać wyboru czy podjąć metodę mało inwazyjną lub dla dobra chorego zmienić metodę na operację klasyczną.

- Kiedy metoda ta jest przeciwwskazana?
- Kwalifikacja do zabiegu obejmuje nie tylko problem samego schorzenia, które jest przyczyną operacji, ale również choroby towarzyszące, jak na przykład niewydolność krążeniowo - oddechowa czy przebyty ostatnio zawał mięśnia sercowego. Duża zmiana chorobowa w obrębie jamy brzusznej, na przykład duża torbiel jajnika może być przyczyną zdyskwalifikowania do tego rodzaju zabiegu. Nadal rola laparoskopii w operacjach guzów jajnika jest kontrowersyjna. W przypadku zmian podejrzanych o ich złośliwy charakter bezdyskusyjne jest przeprowadzenie skutecznego i przede wszystkim bezpiecznego zabiegu. W niektórych przypadkach świadomi możliwości niepowodzenia zabiegu, nie decydujemy się na operację laparoskopową
- na przykład wtedy, gdy pacjent lub pacjentka byli już kilkakrotnie operowani. Znaczna otyłość może też wymusić inną technikę operacyjną. Dyskusyjne jest stosowanie laparoskopii w stanach zapalnych otrzewnej. Coraz częściej jednak metoda laparoskopowa jest w tych przypadkach wykonywana w charakterze diagnostyki i w miarę możliwości rozszerzona o charakter zabiegowy.

- Jakie znaczenie ma laparoskopia diagnostyczna?

- Laparoskopia diagnostyczna jest jednym z najczęstszych wskazań w tego rodzaju technice. Stosuje się ją wtedy, gdy do postawienia pełnego rozpoznania konieczne jest obejrzenie narządów jamy brzusznej. Szerokie zastosowanie tej metody występuje w rozpoznawaniu niepłodności, endometriozie, przewlekłych bólach w miednicy mniejszej czy przy podejrzeniu przewlekłego procesu zapalnego lub zmian w budowie macicy. Coraz częściej stosuje się laparoskopię do diagnostyki stanów nagłych jak ciąży pozamacicznej czy skrętu jajowodu czy jajnika.

- Na czym polega różnica metody laparoskopowe w porównaniu
z klasyczną techniką operacyjną?

- W operacjach laparoskopowych dostęp do narządów jamy brzusznej uzyskuje się za pomocą 3 lub 4 niewielkich nacięć, nie dłuższych niż 1-1,5 centymetra. Obraz operowanego pola, uzyskany za pomocą kamery i światłowodu ogląda się na ekranie monitora, a wszystkie czynności wykonuje się za pomocą specjalnych narzędzi, które stanowią przedłużenie dłoni operatora, pozostających poza obszarem operowanym. Wrażliwość palców chirurga zostaje zastąpiona ostrością i klarownością oglądanego w powiększeniu pola operacyjnego.

- Czy wobec tego metoda laparoskopowa jest metodą zmniejszonego ryzyka?
- ponad wszelką wątpliwość laparoskopia jest metodą operacyjną, w wyniku której minimalny dostęp do operowanego narządu daje mniejsze rany, mniejszy ból i krótszy czas powrotu do zdrowia. Okres hospitalizacji zwykle wynos 2 dni (w Stanach Zjednoczonych pobyt w szpitalu jest krótszy niż jedna doba),
a rekonwalescencja wynosi od 7 do 10 dni. Jednak laparoskopia na pewno obciążona jest najmniejszym ryzykiem powstawania zrostów pooperacyjnych. Nie należy jednak zapominać, że jak każdą technikę operacyjną należy indywidualnie dobrać ją dla każdego pacjenta. Nieobojętne są również umiejętności w operowaniu tą techniką oraz jakość sprzętu.

- "Operacje przez dziurkę od klucza" - to żartobliwe określenie techniki ograniczającej dostęp do operowanej przestrzeni, jednocześnie dają szybszy powrót do zdrowia. Czy zarezerwowałaby je pani tylko do operacji laparoskopowych?
- W ginekologii i urologii metodą znacznie ograniczającą rekonwalescencję poza metodą laparoskopową są operacje pochwowe. Ta droga pozwala często na usunięcie macicy, poprawę statyki narządu płciowego, skuteczne leczenie zaburzeń oddawania moczu u kobiet. Jej pozytywną stroną jest również krótki okres hospitalizacji i rodzaj znieczulenia pozwalający na zachowanie świadomości w trakcie operacji. Często ta technika jest alternatywną dla operacji drogą klasyczną, na przykład w mięśniakach macicy.