1. Jak mam się przygotować do wykonania testu tolerancji glukozy?
    48 godzin przed testem:
  • nie spożywać węglowodanów (przynajmniej ograniczyć)
  • nie spożywać glukozy
  • nie pić słodkich napojów (np. cola, pepsi, itp.)
    Dzień przed testem:
  • ostatni posiłek o godz. 18.00
    Przy obciążeniu glukozą 50 g:
  • pierwszy pomiar na czczo ewentualnie trzy godziny po posiłku
  • następnie należy wypić glukozę rozpuszczoną w szklance letniej wody (dobrze wymieszać)
  • po 1 godz. od wypicia glukozy wykonać pomiar cukru
    Przy obciążeniu glukozą 75g:
  • pierwszy pomiar na czczo
  • następnie należy wypić glukozę rozpuszczoną w szklance wody
  • po 1 godz. od wypicia glukozy dokonać pomiaru cukru
  • po 24 godzinach wykonać ponowny pomiar cukru
    W przypadku gdy poziom cukru na czczo wynosi > 180 g - nie wykonujemy kolejnych pomiarów. Przy złej tolerancji słodkich płynów można przynieść 1 cytryny i dodać do rozpuszczonej glukozy.
2. Czy w okresie przedpokwitaniowym jest już czas na pierwszą wizytę u ginekologa?
    Niekoniecznie. Jeżeli dorastającej dziewczynie nic nie dolega, ma regularne i nie zanadto bolesne miesiączki, nie ma takiej konieczności. Jednak przy każdej nieprawidłowości wizyta u lekarza, i to jak najszybciej, jest niezbędna.
3. Czy podczas ciąży może się zdarzyć, że kobieta ma miesiączkę? Moja koleżanka jest w ciąży i miała jakieś dziwne krwawienie. Lekarz nie stwierdził poronienia.
    Zmiany hormonalne w czasie cyklu płciowego powodują złuszczanie błony śluzowej macicy i krwawienie miesięczne. Dość często, nawet u zdrowych kobiet zdarza się, iż przy zajściu w ciążę, w czasie, kiedy przypada krwawienie miesięczne, część naczyń krwionośnych macicy otwiera się imitując miesiączkę. Dlatego też może się zdarzyć, że kobieta podczas ciąży ma krwawienia przypominające miesiączkę.
4. Czy zakażenie rzęsistkiem pochwowym jest groźną chorobą? Jak można się przed nim ustrzec?
    Rzęsistek pochwowy to pasożyt bytujący w narządach płciowych i moczowych ludzi. Częściej spotykany jest u kobiet. Choroba, którą wywołuje, nazywa się rzęsistkowicą. Może ona mieć charakter ostry lub przewlekły. Wśród objawów typowych dla ostrej postaci rzęsistkowicy wymienia się u kobiet: żółtawozielonkawe upławy, świąd i pieczenie w pochwie, bolesne parcie na mocz, bóle w podbrzuszu; u mężczyzn: zapalenie napletka, żołędzi, cewki i pęcherza moczowego przejawiające się pieczeniem, bólami w kroczu, zaczerwienieniem powierzchni napletka. W postaci przewlekłej występują podobne dolegliwości o słabszym nasileniu. Zakażenie następuje najczęściej podczas stosunku płciowego (bezpośrednie), zdarza się też zakażenie pośrednie - przez bieliznę pościelową, w czasie korzystania z publicznych sanitariatów, basenów itp. Rzęsistkowicę wykrywa się podczas badania mikroskopowego, np. wydzieliny pochwy, osadu moczu. Właściwą terapię zaleca lekarz. Leczenie jest skuteczne, jeśli obejmuje wszystkie osoby zarażone - a więc np. małżeństwo. Podstawowe zasady profilaktyki to oczywiście unikanie przygodnych kontaktów płciowych, przestrzeganie zasad higiey osobistej, jak też dbanie o czystość domowych urządzeń sanitarnych.
5. Czy w Polsce są leki antykoncepcyjne w zastrzykach?
    Jedynym hormonalnym lekiem antykoncepcyjnym w iniekcji, zarejestrowanym aktualnie w Polsce jest preparat progesteronowy DEPO-PROVERA. O zastosowaniu tego leku, o wskazaniach i przeciwwskazaniach decyduje lekarz prowadzący pacjentkę. Przy przeciwwskazaniach do zastosowania innych leków antykoncepcyjnych można się zdecydować na zastrzyki.
6. Podczas ostatniej wizyty u ginekologa lekarz stwierdził u mnie nadżerkę. Co to za zmiana, czy jest niebezpieczna? Jak się ją leczy?
    Nadżerka jest specyficzną zmianą na tarczy szyjki części pochwowej macicy. Uważa się, że występuje dość często, u około 25% wszystkich kobiet. Nie stanowi ona ubytku w tkance narządów płciowych, a jest przemieszczoną błoną śluzową kanału szyjki macicy. Znajduje się ona w związku z tym nietypowym dla siebie miejscu, poza ujściem zewnętrznym kanału szyjki. Pod względem morfologicznym nadżerka stanowi dalszy ciąg błony śluzowej kanału szyjki. Œluz wydzielany przez nadżerkę jest zasadowy, toteż zwykle zmienia on kwaśne pH pochwy i może być przyczyną rozwoju nieprawidłowej flory bakteryjnej. W leczeniu nadżerek stosuje się miejscowe leki przeciwzapalne oraz tzw. zabieg elektrokoagulacji. Prawdopodobnie lekarz prowadzący Panią uważa, iż organizm Pani powinien sam poradzić sobie z tą zmianą. Z pewnością następna wizyta u niego wyjaśni Pani wątpliwości. Jeśli nadżerka sama się nie wygoi, to przed ciążą należy ją wyleczyć. U kobiet, które planują ciążę wskazane jest nieinwazyjne leczenie, np. krioterapii.
7. Czy działanie hormonalnych środków antykoncepcyjnych może osłabiać działanie innych leków?
    Działanie hormonalnych środków antykoncepcyjnych może być osłabione przez przyjmowanie innych leków. Związane jest to z konkurencją tych preparatów przy wchłanianiu w jelicie, a także wiązaniem ich z białkami osocza i dalszym metabolizmem. Osłabienie działania leku może również zostać spowodowane wymiotami, biegunką, jak też regularnym spożywaniem alkoholu.
    Żaden producent tabletek antykoncepcyjnych nie jest w stanie określić, w jakim stopniu u danej kobiety może wystąpić osłabienie ich działania, dlatego nie gwarantuje 100% zabezpieczenia przed ciążą.
8. Co powoduje grzybicę pochwy? W jaki sposób można się nią zarazić? Jak się ją leczy?
    Najczęściej zakażenie grzybami dotyczy skóry sromu i błony śluzowej pochwy; wywołane jest przez drożdżaki chorobotwórcze. Są to organizmy saprofitujące, czyli takie, które bytując w normalnych warunkach nie wywołują żadnych objawów. W warunkach zmienionych, np. zmiana pH pochwy z kwaśnej na zasadową lub przy innych czynnikach (obniżona odporność, niedobór witamin z grupy B, ciąża, cukrzyca, antybiotykoterapia) stają się one organizmami chorobotwórczymi. Ciąża sprzyja grzybicy narządów płciowych nie tylko poprzez zmianę pH pochwy, lecz także rozpulchnienie błony śluzowej, która staje się doskonałą pożywką. Uważa się, że u 40% ciężarnych występuje grzybica pochwy. O dokładnym rozpoznaniu decydują dolegliwości i objawy stwierdzone przez ginekologa, a także obraz mikroskopowy.
    Podaje się preparaty przeciwgrzybiczne. Leczenie nie zawsze musi dotyczyć obojga partnerów.
9. Stwierdzono u mnie pęcherzyki Nabotha. Czy leczy się je w jakiś szczególny sposób?
    Pęcherzyki Nabotha są to małe torbiele o średnicy około 10 milimetrów. Można stwierdzić ich obecność w pochwie podczas badania ginekologicznego. Pęcherzyki te wypełnia śluz. Niezmiernie istotną sprawą jest fakt, że pęcherzyki Nabotha wysłane są takim nabłonkiem, jaki znajduje się w kanale szyjki macicy. Zbadanie wnętrza zamkniętych nabłonkiem pęcherzyków Nabotha jest niemożliwe. Niektórzy ginekolodzy stoją na stanowisku, że pęcherzyki powinno się likwidować, stosując np. metody kriochirurgiczne - kriodestrukcyjne (zamrażanie).
    Proponujemy Pani wizytę u lekarza specjalisty ginekologa, który zadecyduje o tym, czy w Pani przypadku konieczne jest wykonanie zabiegu.
10. Ostatnio słyszałam, że kobiety w okresie menopauzy powinny przyjmować fitoestrogeny. Czy to prawda? Jakie jest zdanie lekarzy na ten temat? Czy znany jest jakiś preparat zawierający tę substancję?
    Ostatnio coraz więcej mówi się o roślinnych estrogenach (fitoestrogenach), które mogą pomóc w łagodzeniu skutków menopauzy. Jedną z roślin wykorzystywaną obecnie w leczeniu jest wyciąg z kłącza rośliny o nazwie Cimicifuga racemosa. Jak wiadomo, rośliny zawierające te substancje były wykorzystywane od dawna w ludowym lecznictwie Ameryki Płn dla złagodzenia złego samopoczucia, bólu menstruacyjnego, a nawet w leczeniu reumatyzmu i przeziębień. Preparaty fitoestrogenowe mogą łagodzić niepożądane skutki menopauzy, takie jak rozdrażnienie, znużenie, depresja, bóle głowy, uderzenia gorąca, zaburzenia snu. Nie zastępuje on jednak hormonalnej terapii zastępczej. Mimo że preparat ten jest dostępny bez recepty, nie znaczy to, że należy sięgać po niego bez wskazań. W przypadku nasilonych objawów menopauzy natomiast doradzam wizytę u ginekologa endokrynologa, a nie leczenie sią na własną rękę.
11. Miesiąc temu przeszłam zabieg laparoskopii w celu usunięcia ciąży pozamacicznej. W wyniku zabiegu mam usunięty prawy jajowód, przy okazji uwolnione zostały zrosty jajowodu lewego. Jednak jak wyczytałam w protokole laparoskopii, lewy jajowód jest "poskręcany na swoim przebiegu makroskopowo" i dano mi do zrozumienia, że nadal nie jest on w pełni drożny.
Mam 32 lata, sześcioletniego syna i bardzo chciałabym mieć jeszcze dzieci. Jakie więc mam szanse na macierzyństwo, skoro nawet w przypadku zapłodnienia in vitro możliwa jest ciąża pozamaciczna?
    Brak drożności jajowodu uniemożliwia przejście jaja do macicy lub plemnika w kierunku uwolnionego jaja z pęcherzyka Graffa.
    Fakt, iż w badaniu laparoskopowym oceniono, że jajowód jest poskręcany nie jest równoznaczny z brakiem drożności, choć istnieje tego duże prawdopodobieństwo. należałoby przeprowadzić specjalistyczne badania dodatkowe, np. z kontrastem, aby właściwie ocenić drożność jajowodu. W tej chwili bardzo trudno jest ocenić Pani szanse na ponowne zajscie w ciążę.
12. Jestem w 6. tygodniu ciąży. Z powodu infekcji od 5 dni zażywam Gyno-Femidazol (przepisany przez lekarza). Ostatnio spostrzegłam w kale owsiki. Czy ma to związek z zażywaniem tego leku? Czy moje dziecko może być z tego powodu narażone?
    Lek, który Pani dostała od lekarza ginekologa, jest lekiem o działaniu przeciwgrzybiczym. Stosuje się go dopochwowo (przez 6 kolejnych dni po tabletce przed snem). Z pochwy lek ten nie wchłania się dalej. Nie mógł więc spowodować u Pani pojawienia się w kale owsików. Owsiki mogły natomiast spowodować zapalenie pochwy i sromu. Czy jest Pani pewna, że to, co znajduje się w kale to owsiki? Musi Pani koniecznie zbadać kał. Rozpoznanie owsicy polega na wykryciu owsików w kale lub na skórze w okolicy odbytu, a także jaj tego nicienia w wymazach pobranych rano - przed wypróżnieniem i umyciem - szklaną bagietką pokrytą celofanem. Warto również przebadać pozostałych członków rodziny. O swojej obserwacji powinna Pani powiadomić prowadzącego ciążę lekarza ginekologa, ponieważ Gyno-Femidazol nie jest lekiem zabijającym pasożyty.
13. Mam 21 lat. Ostatnio pojawił mi się przy samym ujściu odbytnicy (nie w środku, a na zewnatrz) jakby pęcherzyk, wyczuwalny palcami, średnio miękki. Odczuwam przy tym caly czas delikatne pieczenie. Nie mam klopotów z wypróżnianiem. Około 3 lat temu miałem tę samą sytuację. Proszę o poradę.
    Opisywane przez Pana dolegliwości są bardzo charakterystyczne dla guzków krwawniczych, zwanych potocznie hemoroidami. Powstają one z powiększenia splotów żylnych okołoodbytniczych. Do ich powstania przyczynia się większa podatność tkanki łącznej na rozciąganie (buduje ona naczynia żylne), siedzący tryb życia, przewlekłe zaparcia, ciężka praca fizyczna, ciąża. Wyczuwalny przez Pana pęcherzyk to poszerzone naczynie żylne. Okresowo zmniejsza się i powiększa. Leczenie polega na stosowaniu diety bogatej w błonnik, np. otręby pszenne, owoce i warzywa, stosowaniu leków poprawiających krążenia żylne, np. Detralex oraz leków miejscowych o działaniu przeciwzapalnym, przeciwbólowym i ściągającym, np. Rektosal. Dolegliwości mijają kilka dni po wdrożeniu leczenia. Niestety, jeśli nie zmienimy trybu życia (uprawianie sportu, diety), dolegliwości często nawracają.
14. Co to jest, przeziernośc karku (NT) i jakie ma znaczenie?
    Pomiar przezierności karku (NT-nuchal translucency, czyli szerokości tkanki podskórnej karku płodu) może być wykonywany u każdej pacjentki, wówczas jeśli wymiar CRL czyli długość płodu mieści się w granicach 45 - 84mm (najczęściej odpowiada to wiekowi ciążowemu wg ostatniej miesiączki między 11 a 14 tygodniem). Znaczenie zwiększonej wartości NT ma związek z nieprawidłowym kariotypem (głównie zespół Downa). (Wartość NT służy do oceny ryzyka zespołu Downa), związek z wadami serca, przepukliną przeponową, przepukliną pępowinową i wadami układu kostno - szkieletowego. Pomiar NT jest ujęty w zaleceniach towarzystw naukowych jako konieczny do wykonania podczas badań pierwszego trymestru ciąży u każdej ciążarnej. Badanie takie proponujemy wykonać w 12 tygodniu ciąży, ponieważ w tym czasie płody mają odpowiednią długość, aby można było rzetelnie wykonać pomiar NT.
15. Dlaczego między miesiączkami bardzo boli mnie w dole brzucha?
    Najczęściej jest to "uboczny skutek" pękania pęcherzyka jajnikowego, z którego uwalnia się dojrzała komórka jajowa. Silny ból towarzyszący owulacji koniecznie wymaga konsultacji u ginekologa. Takie objawy mogą bowiem oznaczać, że doszło do podrażnienia otrzewnej (czyli błony otaczającej narządy wewnętrzne) albo do krwawienia w jamie brzusznej.
16. Na majtkach mam podejrzane plamy; czy to coś groźnego?
    Nietypowa wydzielina z pochwy (np. żółtawa, różowa, zielonkawa lub szarawa, piekąca, o "rybim" lub "drożdżowym" zapachu) to upławy. Œwiadczą o tym, że coś w układzie rozrodczym szwankuje. Najczęściej to oznaka infekcji.
17. Co to jest ciąża pozamaciczna i jak można ją rozpoznać?
    To ciąża, która rozwija się poza jamą macicy, zwykle w jajowodzie. Zarodek nie może tam rosnąć, więc dochodzi do poronienia. Konsekwencją może być krwotok do jamy brzusznej. Ciążę pozamaciczną może rozpoznać tylko lekarz (objawia się bardzo silnymi bólami brzucha) robiąc USG jamy brzusznej lub zlecając badanie krwi na obecność hormonu ciążowego.
18. Jak często należy w ciąży wykonywać USG?
    7-8 tydzień – stwierdzenie ciąży
    11-14 tydzień – NT (badanie fałdu karkowego)
    20-33 tydzień – kontrola (można określić płeć dziecka)
    30-33 tydzień – kontrola wszelkich narządów (masa ciała)
19. Kiedy jest najlepsza pora na wykonanie badania USG 3D?
    Badanie takie najlepiej wykonać w 26 – 30 tygodniu ciąży.


MIESIĽCZKA
  • Brak - może oznaczać: zaburzenia okresu pokwitania, ciążę, menopauzę, zaburzenia czynnościowe, wady wrodzone narządów płciowych. W każdym wypadku skonsultować się z ginekologiem
  • Obfita - może to być cecha osobnicza, ale też sygnał wskazujący na obecność mięśniaków, polipów endometrilnych, tzw. macicy metropatycznej czy też zaburzeń krzepnięcia krwi. Należy skonsultować się z lekarzem, który nawet po wykluczeniu stanów chorobowych może zalecić leczenie, jeśli obfite miesiączki prowadzą do niedokrwistości, czyli anemii. Ta ostatnia sytuacja jest zawsze patologią i wymaga leczenia przyczynowego zależnie od choroby, wieku i innych indywidualnych danych.
  • Skąpa - może to być cecha osobnicza, ale też występowanie skąpych miesiączek daje się wytłumaczyć przyjmowaniem niektórych leków, szczególnie preparatów antykoncepcyjnych i wejściem w okres premenopauzalny, bywa niekiedy też zwiastunem ciąży (w takim wypadku następna miesiączka będzie równie skąpa albo nie wystąpi wcale). Należy spać spokojnie; jeśli podejrzewasz ciążę, zrób test ciążowy
  • Skrzepy - może to być cecha osobnicza, ale też sygnał wskazujący na obecność mięśniaków, polipów endometrilnych, tzw. macicy metropatycznej czy też zaburzeń krzepnięcia krwi. Należy zgłosić się do ginekologa, występowanie skrzepów zawsze musi być leczone, nawet gdy patologie w funkcjonowaniu organizmu są wykluczone, bo zawsze prowadzi do anemii
WYDZIELINA Z POCHWY
  • Skąpa i wodnista albo wodnista albo skąpa - nadmierna wodnista wydzielina o lekkim czerwonym zabarwieniu bywa związana z występowaniem mięśniaków, guzów szyjki macicy, a nadmiar śluzu może być związany z tzw. nadrzerką. Należy skonsultować się z ginekologiem
  • Gęsta i przejrzysta, ciągnąca się jest to stan fizjologiczny w pierwszej połowie cyklu, szczególnie w okresie okołoowulacyjnym. Wszystko w porządku, możesz się nie przejmować
  • Biaława i nieprzejrzysta, mętna jest to stan fizjologiczny w drugiej połowie cyklu. Nie przejmować się.
Zmieniona:
  • szarawa zdarza się drugiej połowie cyklu. Wszystko OK, spać spokojnie;
  • żółtawa może oznaczać stan zapalny bakteryjny albo ropny. Należy udać się do ginekologa.
  • zielonkawa może znaczyć: stan zapalny wywołany bakterią Trichomonas vaginalis. Należy odwiedzić ginekologa;
  • biała, grudkowa może znaczyć: zapalenie grzybicze. Należy udać się do ginekologa
Zapach wydzieliny
  • kwaśny to może znaczyć: fizjologia. Należy przyjąć ten fakt do wiadomości
  • nieprzyjemny, rybi może znaczyć: dysbakteriozę wywołaną nadmiernym rozwojem flory beztlenowej. Należy skonsultować się z lekarzem


    Cykl płciowy (jajnikowy) - comiesięczne przemiany w jajniku, w wyniku których dojrzewa nowa komórka jajowa oraz wytwarzane są hormony płciowe – estrogeny i progesteron.

    Cykl miesiączkowy - comiesięczne przemiany w macicy, których celem jest przygotowanie błony śluzowej macicy na przyjęcie zapłodnionej komórki jajowej. Jeżeli do zapłodnienia nie dochodzi, błona śluzowa zostaje złuszczona w czasie krwawienia miesiączkowego.

    Estrogeny i progesteron - hormony płciowe żeńskie wydzielane przez jajniki w cyklu płciowym, mają wpływ na płodność kobiety, ale również na prawidłowe funkcjonowanie wielu narządów w organizmie.

    Przydatki macicy - jajnik i jajowód tworzą anatomiczną i czynnościową całość i wspólnie określane są jako przydatki macicy.

    Owulacja (jajeczkowanie) - pęknięcie pęcherzyka Graafa w jajniku, w ten sposób powstaje komórka jajowa. Najczęściej odbywa się w połowie cyklu płciowego, ale może zdarzyć się również zaraz po i krótko przed miesiączką.

    Brak miesiączki - sześciomiesięczny brak krwawienia miesiączkowego u kobiety, która do tej pory normalnie miesiączkowała. Najczęściej jest wynikiem ciąży. Stosunkowo często spowodowany jest zbyt radykalnym odchudzaniem z nadmiernie szybkim zmniejszeniem wskaźnika masy ciała.

    Menopauza - ostatnia miesiączka w okresie przekwitania, po której następuje co najmniej sześciomiesięczna przerwa w krwawieniach. W krajach europejskich występuje między 48. a 52. rokiem życia.

    Przekwitanie (klimakterium) - okres przejściowy – trwający 3 do 5 lat – w którym wygasa czynność hormonalna jajników. W połowie tego okresu występuje menopauza.

    Hormonalna terapia zastępcza (HTZ) - uzupełnianie braku hormonów (estrogenów i progesteronu) w okresie przekwitania i w latach późniejszych.

    Osteoporoza - utrata tkanki kostnej, szczególnie nasilona u kobiet po menopauzie.

    Hyperprolaktynemia- nadmierne wydzielanie hormonu – prolaktyny przez przysadkę mózgową. Powoduje mlekotok, bóle głowy, zaburzenia wzrokowe, niepłodność.

    Wysiłkowe nietrzymanie moczu - niemożność utrzymania moczu w chwili wzrostu ciśnienia śródbrzusznego np. kaszlu, śmiechu, kichnięcia, podnoszenia ciężkiego przedmiotu. Występuje u około 10% kobiet w okresie przekwitania.

    Upławy - nieprawidłowa wydzielina pochwowa, najczęściej (ale nie zawsze!) spowodowana zakażeniem. Konieczne są identyfikacja rodzaju zakażenia i zastosowanie leczenia, które czasami musi być powtarzane.

    Endometrioza- rozwój błony śluzowej macicy poza jamą macicy, najczęściej w miednicy małej, w jajowodach, w bliznach pooperacyjnych. Powoduje szereg dolegliwości bólowych oraz niepłodność.

    Cytologia - pobrane złuszczone komórki szyjki macicy po zabarwieniu oglądane są pod mikroskopem. Na podstawie ich wyglądu następuje wstępna selekcja badanych kobiet pod kątem zagrożenia rakiem szyjki macicy.

    Niepłodność (sterylitas) - według aktualnej definicji o niepłodności mówi się, gdy nie dochodzi do zajścia w ciążę po roku regularnego współżycia płciowego bez stosowania antykoncepcji. Dotyczy 15 do 20% wszystkich par.

    Niepłodność (infertilitas) - niemożność donoszenia ciąży i urodzenia zdrowego dziecka.

    Hirsutyzm - nadmierny wzrost włosów u kobiet w miejscach, które uznaje się za charakterystyczne dla drugorzędowych męskich cech płciowych. Towarzyszy mu często trądzik oraz przetłuszczanie włosów i skóry.

    Wkładka maciczna antykoncepcyjna (spirala) - istnieje kilka rodzajów wkładek antykoncepcyjnych. Najczęściej stosuje się wkładki z miedzią, a w ostatnich latach również zawierające hormon płciowy – progesteron. Skuteczność antykoncepcyjna wkładek jest wysoka, ale zdarzają się ciąże wewnątrzmaciczne oraz pozamaciczne.

    Krioterapia - leczenie zmian w obrębie szyjki macicy (nadżerek) przez zamrażanie, a więc użycie niskich temperatur wytwarzanych przez podtlenek azotu lub ciekły azot. Leczenie bezbolesne.

    Zapalenie przydatków macicy - częste schorzenie ginekologiczne spowodowane infekcją bakteryjną (również chlamydią, rzeżączką, a nawet gruźlicą). Może być ostre lub przewlekłe. Szczególnie te ostatnie bywają przyczyną niepłodności.

    Histerosalpingografia (HSG) - prześwietlenie macicy i jajowodów, wykonywane głównie w celu poznania przyczyny niepłodności.

    Histerosonografia - ocena macicy i jajowodów w badaniu ultrasonograficznym, mniej dokładna niż HSG jednak możliwa do wykonania ambulatoryjnie, mniej bolesna.