Żywienie przed i po zabiegu operacyjnym

Dlaczego odpowiednie żywienie jest ważne?

Stan odżywienia ma istotny wpływ na przebieg leczenia operacyjnego.

Odpowiednia dieta przed zabiegiem oraz właściwe żywienie po operacji:

• zmniejszają ryzyko powikłań,
• wspomagają gojenie ran,
• ograniczają utratę masy mięśniowej,
• wzmacniają odporność organizmu,
• przyspieszają powrót do sprawności i mogą skrócić czas rekonwalescencji.

PRZED ZABIEGIEM OPERACYJNYM

1. Zadbaj o odpowiednie odżywienie

W okresie poprzedzającym zabieg staraj się:

• spożywać regularnie 4–5 posiłków dziennie,
• jeść produkty bogate w białko,
• codziennie spożywać warzywa i owoce,
• wybierać produkty pełnoziarniste,
• pić odpowiednią ilość płynów.

Dobrymi źródłami białka są między innymi:

• chude mięso,
• ryby,
• jaja,
• nabiał,
• nasiona roślin strączkowych.

Najczęściej zaleca się wypijanie około 1,5–2 litrów płynów dziennie, jeśli lekarz nie zaleci inaczej.

2. Jeśli występuje niedożywienie

Poinformuj lekarza lub dietetyka, jeśli:

• w ciągu ostatnich 6 miesięcy niezamierzenie straciłeś lub straciłaś na wadze,
• masz słaby apetyt,
• jesz mniej niż zwykle,
• występują trudności z połykaniem,
• występują przewlekłe biegunki lub wymioty.

W niektórych przypadkach konieczne może być zastosowanie doustnych preparatów odżywczych, czyli żywności specjalnego przeznaczenia medycznego.

O potrzebie ich stosowania powinien zdecydować lekarz lub dietetyk.

3. Bezpośrednio przed operacją

Stosuj się do zaleceń przekazanych przez zespół medyczny.

Najczęściej obowiązują następujące zasady:

• ostatni lekki posiłek należy spożyć do około 6 godzin przed planowanym znieczuleniem,
• przejrzyste płyny można zwykle pić do około 2 godzin przed zabiegiem, ale wyłącznie zgodnie z zaleceniami personelu medycznego,
• nie należy spożywać alkoholu,
• nie należy palić papierosów.

Najważniejsze są indywidualne zalecenia przekazane przez lekarza i anestezjologa.

Nie zmieniaj samodzielnie zaleceń dotyczących przygotowania do operacji.

PO ZABIEGU OPERACYJNYM

Wczesne żywienie

Jeżeli nie ma przeciwwskazań medycznych, żywienie rozpoczyna się możliwie wcześnie po operacji, zgodnie z decyzją lekarza i zaleceniami personelu medycznego.

W zależności od stanu pacjenta może ono obejmować:

• płyny,
• dietę lekkostrawną,
• stopniowe rozszerzanie diety,
• żywienie doustne z zastosowaniem preparatów odżywczych,
• żywienie dojelitowe lub pozajelitowe, jeśli jest konieczne.

Dieta po operacji

Po zabiegu zazwyczaj zaleca się:

• spożywanie mniejszych porcji częściej,
• dokładne przeżuwanie pokarmów,
• dbanie o odpowiednie nawodnienie,
• zwiększenie podaży białka,
• ograniczenie potraw ciężkostrawnych i smażonych.

Produkty szczególnie zalecane

W codziennej diecie warto uwzględniać:

• chudy drób,
• ryby,
• jaja,
• twaróg,
• jogurt naturalny,
• kefir,
• kasze,
• ryż,
• płatki owsiane,
• gotowane warzywa,
• dojrzałe owoce,
• oleje roślinne.

Produkty, które należy ograniczyć

Poniższych produktów najlepiej nie spożywać lub ograniczyć je do minimum, szczególnie w okresie rekonwalescencji:

• alkohol,
• napoje energetyczne,
• słodzone napoje,
• żywność typu fast food,
• potrawy smażone,
• bardzo tłuste potrawy,
• nadmiar słodyczy,
• produkty wysoko przetworzone.

BIAŁKO WSPIERA GOJENIE

Codziennie staraj się spożywać produkty bogate w białko.

Dobrymi źródłami białka są:

• mięso,
• ryby,
• jaja,
• mleko i przetwory mleczne,
• tofu,
• nasiona roślin strączkowych.

Odpowiednia ilość białka wspomaga gojenie tkanek oraz utrzymanie masy i siły mięśniowej.

PAMIĘTAJ O NAWODNIENIU

Jeżeli lekarz nie zaleci inaczej:

• regularnie pij wodę,
• unikaj odwodnienia,
• obserwuj kolor moczu – jasny kolor zwykle świadczy o odpowiednim nawodnieniu.

Jeśli lekarz zalecił ograniczenie ilości przyjmowanych płynów, stosuj się do jego indywidualnych zaleceń.

AKTYWNOŚĆ PO OPERACJI

Po uzyskaniu zgody lekarza:

• stopniowo zwiększaj aktywność,
• wykonuj zalecone ćwiczenia,
• spaceruj każdego dnia,
• unikaj długotrwałego leżenia.

Aktywność należy zwiększać stopniowo i dostosować ją do swojego stanu zdrowia oraz zaleceń lekarza i fizjoterapeuty.

KIEDY SKONTAKTOWAĆ SIĘ Z LEKARZEM?

Skontaktuj się z lekarzem, jeśli wystąpią:

• utrzymujące się wymioty,
• trudności z jedzeniem lub połykaniem,
• gorączka,
• nasilający się ból,
• zaczerwienienie lub wyciek z rany,
• szybka i niezamierzona utrata masy ciała,
• brak możliwości przyjmowania płynów.

PAMIĘTAJ

Odpowiednie żywienie jest ważnym elementem przygotowania do operacji i rekonwalescencji po zabiegu.

Prawidłowo zbilansowana dieta, odpowiednia ilość białka i płynów oraz stopniowy powrót do aktywności wspierają gojenie, pomagają zachować siłę mięśniową i ułatwiają powrót do sprawności.

W przypadku problemów z jedzeniem, utraty apetytu lub niezamierzonego spadku masy ciała poinformuj lekarza lub dietetyka.

Materiał edukacyjny dla pacjentów programu „Żywienie dla Zdrowia”.

Opracowano na podstawie aktualnych zasad żywienia klinicznego oraz zaleceń dotyczących opieki okołooperacyjnej.