Antykoncepcja

Wbrew pozorom antykoncepcja nie oznacza działań skierowanych przeciwko naturze. Metody planowania rodziny pozwalają na przemyślany wybór czasu, w którym ma nastąpić poczęcie. W końcu pojawienie się dziecka to najważniejszy moment w życiu każdego człowieka.
Antykoncepcja to metody i techniki zapobiegające zapłodnieniu. To również środki, które przeciwdziałają trwałemu zagnieżdżeniu się embrionu ludzkiego wewnątrz macicy.
Obecnie dostępnych jest tyle metod, iż wybór właściwej potrafi przyprawić nas o ból głowy. Jakby tego było mało każda z metod ma swoje wady i zalety, które często oznaczają „być” albo „nie być” dla wybranej metody antykoncepcji.

Metody Mechaniczne – polegają na mechanicznym blokowaniu możliwości wniknięcia spermy do macicy i niedopuszczeniu do zapłodnienia. Do metod tych zalicza się prezerwatywę, kapturek dopochwowy.
Wadą metod mechanicznych jest konieczność „zainstalowania” ich bezpośrednio przed albo nawet w trakcie stosunku. Ich zaletą jest natomiast możliwość natychmiastowego użycia bez wstępnych skomplikowanych zabiegów, brak wymogu lekarskiej konsultacji oraz zmniejszenie ryzyka zakażenia niektórymi chorobami przenoszonymi drogą płciową.
W celu uzyskania lepszej skuteczności zaleca się łączenie metod mechanicznych z chemicznymi.
Skuteczność metody to 98%.

Metody Chemiczne – Polegają na stosowaniu preparatów, które unieszkodliwiają plemniki, pozbawiając je możliwości ruchu. Środki te stosuje się tuż (do 10-15 minut) przed stosunkiem, wprowadzając je do pochwy bezpośrednio w postaci globulek lub w postaci żelu, pianki, maści wraz z mechanicznymi środkami antykoncepcyjnymi

Metody Hormonalne – polegają na stosowaniu środków hormonalnych, które blokują wydzielanie hormonów odpowiedzialnych za dojrzewanie komórek jajowych i owulację, a także powodują zmiany w śluzie szyjkowym i błonie śluzowej macicy oraz jajowodów. Stosuje się preparaty jednoskładnikowe i dwuskładnikowe:

• Preparaty jednoskładnikowe – działanie antykoncepcyjne środków zawierających tylko gestagen polega głównie na zmienianiu właściwości śluzu w szyjce macicy i utrudnianiu wnikania plemników do dróg rodnych kobiety. Hormony te hamują również owulację, ale tylko u 70% kobiet.Jednoskładnikowe środki antykoncepcyjne występują w formie tabletek lub zastrzyków (które należy powtarzać co trzy miesiące),  przyklejanych na skórę plastrów wydzielających do wnętrza organizmu odpowiednie dawki środka, wkładki domaciczne.
• Preparaty dwuskładnikowe – zawarty w tych preparatach estragenowo-gestagenowych etynyloestradiol hamuje wydzielanie FSH, uniemożliwiając dojrzewanie pęcherzyków Graffa i tym samym komórek jajowych. Natomiast gestageny (również obecne w tabletkach) hamują owulację, czyli uwolnienie komórki jajowej. Zmieniają też śluz szyjki macicy, utrudniając wnikanie plemników do dróg rodnych kobiety.Najczęściej stosowane w hormonalnych środkach antykoncepcyjnych gestageny to: Dezogestrel, Lewonorgestrel, Drospirenon, Gestoden, Norelgestromin.

Metody hormonalne są bardzo skuteczne, a niebezpieczeństwo wywołania skutków ubocznych, spowodowanych ingerencją w system hormonalny kobiety, zwłaszcza przez pigułki jest minimalne. Skuteczność tych metod zależy ściśle od systematyczności w stosowaniu. Wymienione metody mogą być nieskuteczne w związku z niektórymi chorobami i zażywaniem specyficznych leków.

Metody Naturalne  – opierają się one na zasadach, że poczęcie dziecka jest możliwe tylko w okresie jajeczkowania oraz że okresowi jajeczkowania towarzyszą charakterystyczne, dające się zaobserwować objawy. Znamy kilka naturalnych metod regulacji poczęć:

• Termiczna -  polega na pomiarze podstawowej temperatury ciała, który pozwala na określenie okresu płodności. Dzięki tej metodzie można ustalić dni płodne i niepłodne. Warunkiem jednak jest regularność cykli.Wymaga codziennego mierzenia temperatury (koniecznie tym samym termometrem  !), przez 5 minut w pochwie albo pod językiem, rano zanim wstanie się z łóżka (lub przynajmniej po 3 godzinach snu). Wartość odczytu zapisuje się w specjalnej karcie.Jakiekolwiek zmiany należy każdorazowo odnotowywać na karcie (np. przeziębienia, zmiana termometru, współżycie). Po około 10 cyklach jesteśmy w stanie określić dni owulacji.
• Owulacyjna  – zwana też metodą Billingsa lub objawowa, oparta na obserwacji śluzu szyjkowego, polega na określaniu dni płodnych i niepłodnych na podstawie obserwacji wydzieliny szyjki macicy. Wodnisty, przezroczysty i ciągnący się śluz (podobny do białka kurzego) oznacza dzień płodny. Należy wtedy albo zrezygnować z seksu, albo wybrać dodatkowe zabezpieczenie. Wydzielina, będąca śluzem niepłodnym jest biała, mętna o charakterze lepkim i grudkowatym.Jeżeli cały cykl trwa dłużej niż 28 dni, liczba dni suchych będzie większa, natomiast jeśli cykl jest krótszy – na odwrót – czyli ilość dni suchych będzie krótsza (bywa, że nie ma ich wcale).Stosowana zgodnie z regułami jest skuteczna w 98-99%.
• Metoda rytmu płciowego – polegająca głównie na czasowej wstrzemięźliwości płciowej. Zakładając, że przeciętny cykl twa 28 dni przyjmuje się okres pomiędzy 9 a 10 dniem oraz między 17 a 18 dniem jest okresem płodnym. W tym czasie występuje owulacja. Pozostałe dni powinny być „bezpieczne”. Główną wadą tego typu „antykoncepcji” jest mała jej skuteczność i praktyczny brak użyteczności przy nieregularnych cyklach. Również każda zmiana nawyków, klimatu, poziomu stresu oraz przebytych chorób wpływa na „prawdomówność” organizmu, bowiem owulacja w takich przypadkach jest nieregularna.
• Metoda objawowo-termiczna zwana tez metodą Rotzera. Jest „mieszanką” metody termicznej i metody Billingsów. Polega na jednoczesnej obserwacji śluzu i temperatury ciała. Dni niepłodne charakteryzują się zniknięciem śluzu owulacyjnego i wzrostem temperatury w ciągu kolejnych trzech dni. Wymaga jednak regularności cykli miesięcznych i zdyscyplinowania przy mierzeniu temperatury i obserwacji śluzu.
• Metoda laktacyjna (niepłodności poporodowej) stosuje się wyłącznie w okresie poporodowym. W czasie karmienia piersią dziecko ssąc powoduje pobudzenie wydzielania oksytocyny i prolaktyny. Prolaktyna powoduje wydzielanie mleka oraz hamuje owulację. Wprawdzie rzeczywiście po porodzie występuje okresowa bezpłodność, dłużej utrzymując  się przy intensywnym karmieniu piersią, jednak długość tego okresu jest nieprzewidywalna a co gorsza nowy cykl zaczyna się owulacją, nie zaś krwawieniem miesiączkowym, tak więc skuteczność tej metody jest bardzo niska. Również, aby metoda mogła być efektowna muszą być spełnione następujące warunki:

1. dziecko nie może mieć więcej niż 6 miesięcy,
2. nie wystąpiła jeszcze miesiączka,
3. dziecko jest karmione wyłącznie piersią nie rzadziej niż raz na 4 godziny w ciągu dnia i raz na 6 godzin w nocy.